Het voornaamste verschil met een gewone fiets (solofiets in tandemtermen) is de ketting die beide trapstellen met elkaar verbindt. In het verleden werd de verbindingsketting vaak aan de rechterzijde aangebracht, met name om standaard fietsonderdelen te kunnen gebruiken. Op vrijwel alle moderne tandems zit deze ketting aan de linkerkant van de fiets. De trapstellen wijken dan ook af van die op een normale fiets. Hier vind je meer details.

Voor de rest is de aandrijving van een tandem gelijk aan die van elke andere fiets. Ook de draaiende onderdelen zijn vrijwel allemaal gelijk. Dat betekent dat een tandem heel goed door een "gewone" fietsenmaker onderhouden kan worden.

• 2 trapstellen met tandwielen links
• Bredere achternaaf (kijk hier voor meer details)
• Extra lange remkabel resp. remleiding naar achterrem
• Mogelijk sleeprem (schijfrem of Arai trommelrem)
• Stuurpen en stuur voor stoker

Onderdelen die gelijk zijn aan die op een solofiets:

• Derailleurs c.q. versnellingsnaaf voor de aandrijving
• Aandrijving vanaf het achterste trapstel
• Remmen (kijk hier voor meer details)
• Pedalen, zadels, zadelpennen, spatborden, verlichting etcetera.

Moderne tandems zijn licht. Een gewicht van minder dan 20 kg. is normaal, oftewel 10 kg. per berijder. Dat neemt niet weg dat de totale belasting van een tandem fors is. De twee berijders wegen samen al gauw zo'n 125 kilo; een gewicht dat niet veel gewone fietsen te dragen krijgen. Het frame van elke tandem is hierop berekend.

Over spaken en zo
De wielen zijn het meest kwetsbare punt, zeg maar de achilleshiel, van een tandem. Sinds 1990 zijn er steeds meer tandems op de markt gekomen met 26" wielen, afkomstig van de mountainbike. Deze wielen hebben - in vergelijking met de grotere 700c (of 28") wielen - kortere spaken en meestal een bredere velg. Dit maakt deze wielen sterker bij ongeveer gelijk gewicht.

1. Veel spaken gebruiken (tot 48 spaken per wiel aan toe)
2. Double-butted spaken gebruiken (met verlopende dikte)

De naven
Maar een wiel bestaat niet alleen uit spaken. Ook de achternaven zijn belangrijk (vrijwel alle voornaven zijn prima bruikbaar in een tandem). De dubbele aandrijfkracht vergt heel veel van de achternaaf, zeker als de tandem ook als mountainbike gebruikt wordt. Op dit moment doen de Shimano tandemnaven het erg goed. Deze bieden een goed evenwicht tussen prijs en stevigheid.
Een algemeen probleem bij de aanschaf van naven is dat de zogeheten uitvalbreedte (= de breedte van de achtervork) groter is dan bij racefietsen of mountainbikes. Deze is meestal 140, 145 of 160 mm i.p.v. de gebruikelijke 130 mm (racefiets) of 135 mm (mountainbike). Dan is de tandemrijder dus aangewezen op speciale tandemnaven dan wel standaardnaven met een langere as. Fabrikanten die speciale tandemnaven maken zijn onder meer DT Hügi, Chris King, Phil Wood en Hope (klik op de logo's om naar de websites te gaan).

• Cantilever remmen
• Klassieke velgremmen
• V-brakes
• Hydraulische velgremmen
• Schijfremmen

Hydraulische velgremmen: bij alle remmen die met kabels bediend worden (cantilever en V-brake) geldt dat de achterrem relatief matig werkt. Dat komt door de flexibiliteit van de lange remkabel. Bij hydraulische remmen komt dat niet voor. De remvloeistof rekt niet zoals een stalen remkabel. De remkracht van deze remmen is meer dan voldoende om een volbeladen tandem met 2 mensen erop veilig tot stilstand te brengen. De standaard op dit gebied is de HS-33 van Magura.

Schijfremmen zijn na de invoering bij de mountainbikes steeds vaker op tandems te vinden. Deze remmen hebben duidelijke voordelen zoals een enorme vertraging, maximale remkracht in de regen en het besparen van kapotgeremde velgen. Daar staat tegenover dat er grote krachten op het frame komen en dat er speciale naven voor nodig zijn. Ook is maar een beperkt aantal remmen voor tandemgebruik vrijgegeven, waaronder de hieronder afgebeelde Magura Gustav M.

LET OP: schijfremmen zijn NIET geschikt als sleeprem, daarvoor is er de tandemrem van Arai (zie hieronder). Bij hydraulisch bediende schijfremmen gaat bij slepend remmen de remvloeistof koken. Mechanisch bediende exemplaren (dus met een kabel) hebben daar iets minder last van. Echter: in beide gevallen zal de schijf oververhit raken, daardoor krom trekken en tevens de remkracht verliezen (fading).

De sleeprem van Arai is een verhaal apart. Deze rem is speciaal voor tandems ontwikkeld en is al jaren ongewijzigd in productie. De rem zit vast op een schroefdraad aan de linkerzijde van een tandem-achternaaf. Hij is erop gebouwd om op lange afdalingen continu te werken en zodoende de snelheid binnen de perken te houden.

Het is dan ook niet ongebruikelijk om op tandems deze versnellingscombinaties te vinden:
- voor: 24/42/54 tanden
- achter: 11-34 tanden

Met de opkomst van de "compact"-kettingbladen in de mountainbike-sector is het monteren van een "20" aan de voorkant ook al mogelijk geworden. Hierbij valt aan te tekenen dat de gezamenlijke kracht een klein voortandwiel al gauw om zeep helpt. Een stalen exemplaar is daarom aan te bevelen.

Een geheel andere manier om voldoende versnellingen te verkrijgen is de Rohloff-naaf. Dit is een naaf met maar liefst 14 versnellingen. De hoogste en laagste versnelling liggen even ver uit elkaar als bij de voor tandems gangbare aandrijving met derailleurs en tandwielen.

De arm waar het pedaal aan zit heet in fietsenland een crank. Het verschil tussen een tandem-cranksets en gewone cranksets is dat er aan de linkerzijde ook een set tandwielen zit. Het is mogelijk om zelf van drie normale cranksets een tandemset te knutselen. Het is dan wel verstandig om in de rechtercranks die dan linkercranks zijn geworden een linksdraaiende schroefdraad te maken. Dat kan middels een inzetstuk (een Helicoil) met linkse draad. Een officiële tandemcrankset van Sugino is te koop vanaf zo'n € 400.

Tandemframes kennen een paar hoofdvormen. De bekendste zijn:

Dit is heden ten dage de meest gebruikte framevorm. Hierbij is met zo min mogelijk framebuis een zo stijf mogelijk frame te maken.

Een klassieke framevorm die veel voorkomt bij handgebouwde stalen randonneurtandems. Zeer degelijk en wat zwaarder dan de Direct Lateral omdat er meer framebuizen in zitten.

Daarnaast zijn er diverse afgeleiden en bijzondere vormen zoals:

Dames/Dames

Een voorbeeld van een frame dat zowel voor als achter een lage instap heeft. Omdat de bovenbuis niet doorloopt is het frame slapper dan een "dubbel herenframe". Een tussenvariant is een frame met alleen achter een lage instap, zoals de Burley Mixte-modellen.

Uptube

Bij de uptube loopt er in het achterframe een buis vanaf het voorste trapstel naar de plaats waar de zadelpen in het frame komt.

Full Suspension

Bij full suspension(voor- én achtervering) zijn heel speciale frames nodig.

Terug naar boven

Om de framehoogte van de tandem te bepalen gelden dezelfde regels als voor andere fietsen. Een punt van aandacht is de afstand van het midden van de trapas (de bracket) tot de straat. Bij een hoogte van meer dan 30 cm. is het voor de voorrijder vaak lastig om in stilstand met de tenen aan de grond te komen en zo de tandem stabiel te houden.

Ook de lengte van het frame is van belang, zowel voor de voorrijder als voor de stoker. Het voorframe moet de juiste lengte hebben zodat de voorrijder een goede zit op de fiets kan krijgen. Voor de stoker kan het achterframe bij wijze van spreken niet lang genoeg zijn. Veel tandems hebben een stokerruimte van 72 tot 76 cm. (hartafstand van de beide zadelpennen). Dat is voldoende voor een sportieve, 'gestrekte', zitpositie. Zit de stoker rechtop, dan kan een korter achterframe toch voldoende ruimte bieden.

Over het beste materiaal voor tandemframes bestaan uiteenlopende meningen die vaak zijn gebaseerd op zeer persoonlijke voorkeuren. Zo ervaart de ene persoon de dikke buizen van een aluminium tandemframe als log, de ander als stevig. De meest gebruikte materialen zijn aluminium, staal en titanium.

In het algemeen geldt, net als bij de solofietsen, dat aluminium frames lichter zijn dan stalen frames en titanium frames nóg iets lichter kunnen zijn. Deze verschillen zijn echter gering. Zelfs een voordelige stalen tandem weegt nog maar net 20 kg. terwijl de allerduurste titanium exemplaren op zo'n 14 kg. komen. Het prijsverschil is minimaal een factor 8 (€ 1.100 tegenover € 8.800).

Het belangrijkste is dat een tandemframe stijf is. Dit zorgt voor een goede wegligging en een veilige besturing. Daarnaast moet het frame verticaal nog enigszins flexibel zijn om de oneffenheden van de weg op te vangen. Stijfheid en flexibiliteit bereiken tandembouwers door dikke oftewel oversized(*) framebuizen te gebruiken. Bij aluminium tandems kan het oversizen leiden tot buizen van bijna 5 centimeter doorsnede!

Ook van carbon worden tandems gemaakt. Omdat dit materiaal niet uit buizen bestaat (zoals aluminium, staal of titanium) zijn de vormen van dergelijke tandems vaak vloeiender. Een mooi voorbeeld is deze AriZona tandem die in deze kleine maat rond de 13 kilo (!) weegt:

(*) Van oudsher hadden fietsen een bovenbuis van 1", zit- en onderbuis van 1 1/8", een balhoofdbuis van 1 1/4" en liggende achtervorken van 7/8". Alle buizen die dikker zijn dan de oorspronkelijke buizen noemt men oversize. [met dank aan M. Gerritsen (www.m-gineering.nl)]

Verende zadelpen
Een tandemstoker kan niet zien welke oneffenheden er in de weg zitten. De voorrijder doet er dan ook altijd verstandig aan om te waarschuwen als er een kuil of hobbel aankomt. Voor het comfort van de stoker is het aan te raden om een verende zadelpen te gebruiken. De meest gangbare uitvoering is een zogeheten 'telescopische' pen. Hierbij zit het zadel op een "binnenpen" die in de zadelpen op en neer kan. Een veer en eventueel wat dempingsmateriaal zorgen voor het comfort. Dit type is te koop in zeer uiteenlopende kwaliteiten (en prijzen). Voor rustige rijders kan een eenvoudige verende pen al voldoende zijn (prijsidee € 50). Voor hard core-toepassing is het in verband met de grote belasting slimmer om een betere pen te kopen zoals van Rock Shox, USE, Tamer of Airwings (± € 100-150). Een type apart zijn de parallellogram-pennen zoals de Thudbuster van Cane Creek (± € 150). Hierbij beweegt de stoker bij het inveren naar beneden en naar achteren. Deze vering werkt (nog) beter dan een telescopische pen maar heeft meer ruimte nodig. Wanneer het ongeveerde zadel dicht boven de bovenbuis staat zal zo'n veersysteem niet passen.

Voorvering
Vering op tandems komt (nog) niet vaak voor. Een belangrijke reden is dat de (voor)vering die voor mountainbikes is gemaakt meestal niet bestand is tegen het gewicht van een tandem-plus-bemanning.
Bij het monteren van een verende voorvork in een tandem moeten de vering en de demping aangepast worden. In principe moet de vork ongeveer 1-1,5 cm. inzakken op het moment dat beide berijders op de fiets zitten. Vanwege het dubbele gewicht zijn er zwaardere veren nodig. Ook de demping (bij veel vorken gebeurt dat met olie) moet sterker zijn, bijvoorbeeld door dikkere olie te gebruiken.
In het algemeen geven de bekende veringproducten zoals Rock Shox, Marzocchi en Magura/Rond geen garantie en ondersteuning als een "gewone" verende vork in een tandem wordt gebruikt. Wel zijn er voorvorken die - soms met wat aanpassingen - voor tandemgebruik zijn vrijgegeven. De types wisselen voortdurend, dus navraag is geboden bij aanschaf van een tandem met voorvering.

Het monteren van niet-goedgekeurde voorvorken op een tandem gebeurt verder geheel op eigen risico. Er zijn mensen die al jaren zonder enig probleem met zo'n vork rijden, maar het risico op afbreken is niet denkbeeldig. Koga Miyata biedt met de Twin Terra weer wel een tandem met voorvering aan.

Achtervering
Een goed verkochte tandem met voor- én achtervering is de Koga Miyata Twin Traveller. Deze is in 2000 op de markt gekomen. Deze fiets slaat vooral aan bij tandemstellen die op zoek zijn naar een supercomfortabele fiets. Het gewicht is door de vering aan de hoge kant (28 kg.).
Tandems met achtervering zijn verder zeldzaam; als het al bestaat, dan altijd in combinatie met voorvering. KHS en Santana hebben enkele jaren full suspension-modellen gevoerd. Van exclusieve merken zoals Ventana (met prachtige namen als El Conquistador en El Testigo Experto) en Boulder Bikes bestaan er nog steeds "volgeveerde" tandems. Hét grote probleem is ook hier de sterkte. Vooral de krachten die zijdelings op de achtervering werken zijn enorm.